BIM en Duurzaam en innovatief aanbesteden door ketensamenwerking

– voor u gelezen op de website van het nationaal bim platform –

Verslag van werkconferentie “VAN CANCUN TOT METERKAST” 28 september 2011 Den Haag

Aanbesteden in de bouw- en installatiesector moet anders worden georganiseerd om de gebouwde omgeving te kunnen verduurzamen. Aanbesteden en inkopen op basis van laagste prijs is daarbij de slechts denkbare manier. Het is echter nog wel de meest gebruikte manier van aanbesteden in de bouw. Duurzaamheidscriteria zullen leidend worden bij het gunnen van opdrachten. Daarnaast zal de ontwikkeling van BIM ook aan moeten gaan sluiten bij de veranderingen bij aanbesteden in de bouw. Op de werkconferentie van Cancun tot meterkast werden handvatten gezocht om tussen de schaalniveaus van wereldbeleid en lokale uitvoering te kunnen werken. Het is een probleem dat in de bouw nog weinig met ICT wordt gedaan. Het gebruik van Building Information Model (BIM) zou tijd en geld kunnen besparen, dat in gezet zou kunnen worden om duurzamer te bouwen. Echter dat lukt niet bij een aanbesteding alleen op laagste prijs. Aangezien de aanbesteding op laagste prijs, wel de meest gebruikelijke manier van werken is in de bouw, ligt het in de lijn der verwachting dat BIM software zich voornamelijk zal optimaliseren voor werkwijzen rondom laagste prijs aanbestedingen. Met BIM kan daarom nu nog geen hogere kwaliteit van duurzaamheid bereikt worden. Dit verzwakt uiteindelijk de concurrentiepositie, omdat opdrachtgevers wel in toenemende mate om duurzaamheid zullen gaan vragen. Als BIM kan bijdragen aan een betere aansluiting van vraag van de opdrachtgever op aanbod van de opdrachtnemer, dan is een belangrijke hobbel vlak gestreken. Als BIM dan ook nog koppelingen mogelijk maakt die bij nieuwe integreerde contractvormen ondersteunend kunnen werken, dan zal dit de invoering van duurzaamheid ongetwijfeld versnellen.

cancun meterkast spreekstoel

Tijdens de werkconferentie werden acht praktische cases aangeboden aan de deelnemers. Deze cases waren bouwvraag-stukken van twee opdrachtgevende gemeenten, een ministerie en drie private partijen. De laatste case ging over hoe met BIM bijgedragen kan worden aan versnelde invoering van duurzaamheidscriteria in de ontwerpfase, de aanbestedingsfase, de bouwfase en in de beheerfase.

cancun meterkast bimgroep

Deze achtste case werd aan de deelnemers aangeboden door Hogeschool Rotterdam. Lector Christoph Maria Ravesloot, tevens dagvoorzitter van de werkconferentie legde de deelnemers aan de BIM case de volgende opdracht voor: Inventariseer huidige en gewenste BIM software koppeling plaats van bijvoorbeeld:

  1. techniek aan ontwerpkosten
  2. techniek aan bouwkosten
  3. techniek aan investeringskosten
  4. techniek aan onderhoud
  5. techniek aan onderhoudskosten
  6. techniek aan energie en andere servicekosten
  7. voorafgaande aan nieuwe aanbestedings- en contractvormen

 De aanwezige brainstormers werden in teams van vier personen aan het werk gezet om samen te werken aan mogelijke duurzame oplossingen. Verstoringen èn uitdagingen in de praktijk moesten worden geïnventariseerd, maar ook nieuwe niet waarschijnlijke oplossingen mochten worden ingebracht.

De deelnemers schreven ideeën tijdens hun gedachtewisseling op blanco speelkaarten om daarmee later een sortering te kunnen aanbrengen. In de eerste categorie, samenwerking, werden ook vijftien ideeën bijeengebracht. Op het gebied van organisatie werden twintig ideeën geopperd. In de eerste categorie, samenwerking, werden ook vijftien ideeën bijeengebracht. Er werden vijftien technische ideeën besproken en opgeschreven.

samenwerking organisatie techniek cancun meterkast

Samenwerking

  • Organiseer werk met BIM dicht bij wonen, ga lekker samen fietsen
  • Hoeveel geld en tijd besteden we nu werkelijk aan integraal ontwerpen en BIM?
  • Integrale samenwerking komt niet vanzelf, maar is al vanaf het eerste moment de sleutel tot efficiënt, duurzaam, kwaliteit en TCOO!
  • BIM dwingt tot samenwerking, is BIM een gemeenschappelijke vijand?
  • BIM levert een omgeving voor integraal ontwerpen, dan is duurzaamheid vanzelfsprekend
  • Ieder voor zich in duurzaam, BIM voor ons allen
  • Een bouwproces begint bij een OG die een verantwoorde planning geeft, waardoor OG in staat zijn om fatsoenlijk te presteren (en duurzaam)
  • Koop een BIM reddingsboot om samenwerking te stimuleren, simuleer een noodsituatie
  • BIM duurzaam met elkaar delen, levert op!
  • Integrale samenwerking = integraal ontwerpen = integrale uitvoering
  • Maak geen BIM koppeling met sociale media, deel alleen projectnieuws
  • BIM kan middel zijn om integrale samenwerking af te dwingen
  • BIM begint pas als alle partijen om dezelfde tafel zitten
  • Kies voor een bouwteam om BIM en systeem van bouwen te laten samen vallen
  • BIM vraagt om verantwoordelijkheid die verder gaat dan software

Organisatie

  • Als je BIM organiseert, dan moet je beseffen dat een deel van verantwoord omgaan met publiek geld is het gunnen van winst aan commerciële partijen
  • Er is meer centrale regie nodig op aanbesteden:
  • EZ&I regelt het doel van de wet
  • I&M regelt duurzaamheid en PPS
  • BZK regelt het aanbesteden van het Rijk
  • Kan dat niet beter geregeld worden bij BIM en aanbesteden?
  • Hoe levert het werken met BIM en duurzaamheid aan het bedrijfsleven een beter positie op de markt op?
  • Meerjaren onderhoud zou met behulp van BIM meegenomen moeten kunnen worden in de aanbesteding en contractvorming
  • Er is een zaagtand relatie tussen de tijd waarin de ontwikkeling van duurzame BIM ten opzichte van de informatie zal voorzetten. Kunnen de tijdstippen van overgang voor duurzame BIM gepland en geënsceneerd worden?

zaagtandafbeelding cancun

 Afbeelding van speelkaart in case 08 van Cancun tot meterkast

  • Onderhoudstechniek en kosten moeten worden meegenomen in de aanbesteding, met BIM kan dat misschien worden vereenvoudigd
  • BIM kan door het genereren van objectieve gegevens besluitvorming bij aanbestedingen aansturen
  • Bij BIM en dus ook bij duurzaam BIM moet de afweging van kosten versus prestatie worden meegewogen
  • Bij BIM voor duurzaamheid moeten alle aspecten van functionaliteit en specificatie kunnen worden meegewogen
  • Functionele eisen zouden rechtstreeks gekoppeld moeten kunnen worden aan BIM data
  • RAW systematiek zou onderdeel van BIM moeten zijn, maar voor de RAW-GC
  • BIM moet zo worden ingericht dat altijd de onderhoud- en service kosten worden meegerekend
  • Ook zonder BIM zou nooit meer een kostencalculatie (bouwkosten, aanlegkosten of investeringskosten) anders van met LCC inzichtelijk mogen worden gemaakt
  • Als er een BIM data bewerking komt voor LCC, dan moet deze open staan voor innovatieve processen en producten
  • BIM kan uitgebreid worden met bijvoorbeeld XEIZ, zodat onderhoudskosten worden meegerekend
  • BIM geeft standaard indicatie van onderhoud- en servicekosten
  • BIM moet gekoppeld worden met BREAM, EPC en Dubocalc of Greencalc. Maak dit aantrekkelijk.
  • BIM gaat over uniforme modelleer afspraken tussen verschillende partijen, geef dit vorm
  • Bij duurzaamheid in BIM moeten de juiste uitgangspunten worden geformuleerd
  • De kwaliteit van het organisatieproces moet zelfsturend en zelflerend zijn, wie moet kunnen corrigeren?

Techniek

  • Bim informatie moet altijd actueel zijn en universeel toegankelijk, online!
  • BIM is technisch hulpmiddel, geen doel op zich
  • BIM draagt er toe bij dat processen naar elkaar toe groeien
  • BIM is clashcontrol. Hierin krijgt efficiëntie een kans; duurzaamheid is niet vanzelfsprekend een kanskaart!
  • BIM moet gelijk opgaan met SE Systems Engineering, BIM is dan SE
  • BIM moet dat leveren voor Total Cost of Ownership TCOO berekeningen, maar de berekeningen moeten ook terug kunnen in BIM
  • BIM moet samenwerken met organisatie zeg maar project management data
  • Niemand heeft het auteursrecht op BIM, toch moet BIM zich handhaven in een zichtbare heldere vorm, hoe regel je dat als er duurzaamheid bij komt?
  • BIM moet open source zijn, ook als duurzaamheid wordt toegevoegd
  • De beveiliging van BIM informatie is een belangrijk aandachtspunt
  • BIM is misschien niet voor de bouw, maar in de scheepsbouw, vliegtuigbouw en automotive is het misschien helemaal niet nieuw. Op een schip wordt een compleet dorp opgebouwd.
  • BIM zou kunnen leren uit de scheepvaart en luchtvaart
  • BIM moet misschien niet worden voorgeschreven door de overheid
  • BIM is niet handig, als een voorschrijvende overheid zelf niets met de data zou doen
  • Kan BIM een rol spelen in het kader van de archiefwet en de WIRA?

Het hoofdvraagstuk was of BIM als werkmethodiek als katalysator van duurzaamheid kan werken. Het antwoord is zeker JA echter over hoe dat dan moest gebeuren is eenduidig, blijkend uit de vele verschillende ideeën-kaarten in de verschillende categorieën. Vanuit het perspectief van samenwerking valt op dat menselijke aspecten niet kunnen worden gecompenseerd door gebruik van BIM. Het lijkt erop dat BIM bij toepassing in een goed functionerend team tot meerwaarde zou kunnen leiden. Echter, bij toepassing in een omgeving waarin niet wordt samen gewerkt, BIM niet tot verandering hoeft te leiden. BIM kan niet de functie van een gemeenschappelijke vijand op zich nemen.

Vanuit de organisatie gezien valt op dat typisch organisatorische problemen als communicatie over geldigheid, laatste versies, validatie en bewerking van documenten, dankzij BIM beter oplosbaar zouden zijn. BIM omgevingen zouden daartoe gekoppeld moeten worden aan aanbestedingssystemen en projectmanagementsystemen, bijvoorbeeld via Systems Engineering.

Vanuit het technisch aspect wordt benadrukt dat BIM in andere branches tot hogere productiviteit en foutcontrole leidt. Het zou mogelijk moeten zijn van deze branches te leren. Enkel de verbeterde foutcontrole is geen reden voor BIM.

De overheid kan werken als stimulans door BIM voor te schrijven. Het is echter de vraag of het kennisniveau daar voldoende is? Oftewel weet men als opdrachtgever voldoende welke mogelijkheden er zijn? Hoe gaat de opleidingssector de juiste opleiding hiervoor doceren? Welke juridische onvolkomenheden moeten er nog worden overwonnen!? Zomaar een aantal vragen die tijdens de sessie naar voren kwamen!

Ook kwam in de discussie naar voren dat BIM niet zomaar geschikt is voor duurzaam aanbesteden. Immers de meeste software is bedoeld als middel om het gebruikelijke bouwproces van aanbesteding op laagste prijs te optimaliseren. Daarmee is nog niet gezegd dat koppelingen met kostprijsberekeningen, meerjaren onderhoudsplanning, asset management, project management sturing, life cycle costing en energiebeheerplannen mogelijk zijn. Dit waren wel zomaar een paar van de ideeën die volgens de conferentiegangers in de nabije toekomst door BIM ondersteund zouden moeten worden. Koppelingen van BIM met Systems Engineering (SE) en met berekeningen als Total Cost of Ownership (TCOO) zullen de toekomst nodig zijn om duurzaam te kunnen aanbesteden.

Sponsoren en aanwezigen tijdens dit evenement waren o.a. Gemeente Den Haag, Dunea, Stadsgewest Haaglanden, UNETO-VNI, Bouwend Nederland, Vernieuwing Bouw, Hogeschool Zuyd, Hogeschool Rotterdam, PIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.